احکام تقلید در حج

ﺗﻘﻠﯿﺪ در حج

-۱ ﻣﻌﻨﺎي ﺗﻘﻠﯿﺪ

ﺗﻘﻠﯿـﺪ ﺑﻪﻣﻌﻨﺎي ﭘﯿﺮوي ﮐﺮدن و دﻧﺒﺎﻟﻪروي اﺳﺖ و در اﯾﻦﺟﺎ ﭘﯿﺮوي از »ﻓﻘﯿﻪ« ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ؛ ﯾﻌﻨﯽ اﻧﺴﺎن ﮐﺎرﻫﺎي ﺧﻮد را ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻓﺘﻮاي ﻣﺠﺘﻬﺪ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ.

-۲ وﺟﻮب ﺗﻘﻠﯿﺪ؛

ﺑﺮاي اﻓﺮاد ﻏﯿﺮ ﻣﺠﺘﻬﺪ و ﻣﺤﺘﺎط * ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻣﺠﺘﻬﺪ ﻧﯿﺴﺖ و ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ اﺣﮑﺎم و دﺳﺘﻮرﻫﺎي اﻟﻬﯽ را ﺑﻪدﺳﺖ آورد ﺑﺎﯾﺪ از ﻣﺠﺘﻬﺪ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﮐﻨﺪ. * وﻇﯿﻔﻪ اﮐﺜﺮ ﻣﺮدم در اﺣﮑﺎم دﯾﻦ، ﺗﻘﻠﯿﺪ اﺳﺖ ﭼﻮن اﻓﺮاد ﮐﻤﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ در اﺣﮑﺎم، اﺟﺘﻬﺎد ﮐﻨﻨﺪ. * ﺑﻪ ﻣﺠﺘﻬﺪي ﮐﻪ دﯾﮕﺮان از او ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ »ﻣﺮﺟﻊ ﺗﻘﻠﯿﺪ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ. 

-۳ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺮﺟﻊ ﺗﻘﻠﯿﺪ

* ﻣﺠﺘﻬﺪي ﮐﻪ اﻧﺴﺎن از او ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮ اﺣﺘﯿﺎط واﺟﺐ ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺶ ﻓﻘﻬﯽ او از ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺠﺘﻬﺪﯾﻦ زﻣﺎن ﺧﻮد ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ. * ﺷـﺨﺺ ﻋـﺎدل در ﻣﺮﺗﺒﻪاي از ﺗﻘﻮا ﻗﺮار دارد ﮐﻪ در ﭘﯽ اﻧﺠﺎم واﺟﺒﺎت و ﭘﺮﻫﯿﺰ از ﮔﻨﺎﻫﺎن اﺳﺖ و ﻧﺸﺎﻧﻪ ﻋـﺪاﻟﺖ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﮔﻨﺎﻫﺎن ﮐﺒﯿﺮه را اﻧﺠﺎم ﻧﻤﯽدﻫﺪ و ﮔﻨﺎه ﺻﻐﯿﺮه را ﺗﮑﺮار ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ.

* ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ ﺗﺎزه ﺑﻪ ﺳﻦ ﺑﻠﻮغ رﺳـﯿﺪه اﺳﺖ، ﯾﺎ ﺗﺎﮐﻨﻮن ﺗﻘﻠﯿـﺪ ﻧﻤﯽﮐﺮده، ﺑﺎﯾـﺪ ﻣﺠﺘﻬـﺪي را ﻣﺮﺟﻊ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﺧﻮد ﻗﺮار دﻫﺪ ﮐﻪ زﻧﺪه ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ از ﻣﺠﺘﻬﺪي ﮐﻪ ﻓﻮت ﮐﺮده اﺳﺖ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﮐﻨﺪ.

* ﮐﺴﯽ ﮐﻪ از ﻣﺠﺘﻬﺪي ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ، اﮔﺮ ﻣﺮﺟﻊ ﺗﻘﻠﯿﺪش از دﻧﯿﺎ ﺑﺮود، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ اﺟﺎزه ﻣﺠﺘﻬﺪ زﻧﺪه، ﺑﺮ ﺗﻘﻠﯿﺪ وي ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﺪ.

* ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺗﻘﻠﯿـﺪ ﻣﯿﺖ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ در ﻣﺴﺎﺋﻠﯽ ﮐﻪ ﻣﯿﺖ در آﻧﻬﺎ ﻓﺘﻮا ﻧﺪارد و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺟﺪﯾﺪ؛ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﻨﮓ و ﺻـﻠﺢ و … ﺑﺎﯾﺪ از ﻣﺠﺘﻬﺪ زﻧﺪه ﺗﻘﻠﯿﺪ ﮐﻨﺪ. * ﻣﺠﺘﻬﺪي ﮐﻪ اﻧﺴﺎن از او ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﺑﺎﯾﺪ ﭘﯿﺮو ﻣﺬﻫﺐ ﺟﻌﻔﺮي؛ ﯾﻌﻨﯽ ﺷـﯿﻌﻪ دوازدهاﻣﺎﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ، ﭘﺲ ﺷﯿﻌﯿﺎن ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ در اﺣﮑﺎم، ﺑﻪ ﻓﺘﻮاي ﻋﻠﻤﺎي ﻏﯿﺮ دوازده اﻣﺎﻣﯽ ﻋﻤﻞ ﮐﻨﻨﺪ.

* اﺳـﻼم وﻇﯿﻔﻪ زن و ﻣﺮد را ﻣﺘﻨـﺎﺳﺐ ﺑـﺎ ﻃـﺒﯿﻌﺖ و ﭼﮕـﻮﻧﮕﯽ ﺧﻠﻘﺖ وي ﻗﺮار داده اﺳﺖ، ﺑﺮداﺷـﺘﻦ ﻣﺴـﺆوﻟﯿﺖ ﺑﺴـﯿﺎر ﺧﻄﯿﺮ و ﺳـﻨﮕﯿﻦ ﻣﺮﺟﻌﯿﺖ، از دوش ﺑﺎﻧﻮان، ﻧﺎدﯾﺪه ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺣﻖ آﻧﻬﺎ ﻧﯿﺴﺖ؛ ﭼﻮن در اﺳـﻼم ﺑﺎﻧﻮان ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ در ﻋﻠﻮم اﺳﻼﻣﯽ ﺗﺎ اﺟﺘﻬﺎد ﭘﯿﺶ ﺑﺮوﻧﺪ و اﺣﮑﺎم ﺧﺪا را از ﻣﻨﺎﺑﻊ آن )ﻗﺮآن و رواﯾﺎت( اﺳﺘﺨﺮاج ﮐﻨﻨﺪ .

ﮔﻨـﺎه ﮐﺒﯿﺮه، ﮔﻨـﺎه ﺑﺰرگ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ آن وﻋـﺪه ﻋـﺬاب و آﺗﺶ داده ﺷـﺪه اﺳﺖ؛ ﻣﺎﻧﻨـﺪ: دروغ و ﺗﻬﻤﺖ، ﻏﯿﺮ آن را ﮔﻨـﺎه ﺻـﻐﯿﺮه ﮔﻮﯾﻨﺪ.  و از ﮐﺴﯽ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻧﮑﻨﻨﺪ.

* اﻋﻠﻢ ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در اﺳﺘﺨﺮاج اﺣﮑﺎم )از ﻗﺮآن و رواﯾﺎت( از ﻣﺠﺘﻬﺪان دﯾﮕﺮ اﺳﺘﺎدﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ.

-۴ راه ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﺮﺟﻊ ﺗﻘﻠﯿﺪ

-۱ ﺑﺮ ﻣﮑﻠﻒ واﺟﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﻬﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﻣﺠﺘﻬﺪ اﻋﻠﻢ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﮐﻨﺪ.

-۲ اﻧﺴﺎن در ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﺴـﺘﻘﻞ اﺳﺖ و ﺗﺎﺑﻊ دﯾﮕﺮان ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺜ ًﻠﺎ زن در اﯾﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺗﺎﺑﻊ ﺷﻮﻫﺮ ﻧﯿﺴﺖ و ﻫﺮﮐﺲ را داراي ﺷﺮاﯾﻂ ﺗﺸﺨﯿﺺ داد از او ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﺷﻮﻫﺮش ﻣﻘﻠﺪ ﻣﺠﺘﻬﺪ دﯾﮕﺮي ﺑﺎﺷﺪ.

-۳ اﻧﺴﺎن ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ از ﯾﮑﯽ از راهﻫﺎي زﯾﺮ، ﻣﺠﺘﻬﺪ و اﻋﻠﻢ را ﺗﺸﺨﯿﺺ دﻫﺪ:

* ﺧﻮد اﻧﺴﺎن ﯾﻘﯿﻦ ﮐﻨﺪ، ﻣﺜﻞ آنﮐﻪ از اﻫﻞ ﻋﻠﻢ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻣﺠﺘﻬﺪ و اﻋﻠﻢ را ﺑﺸﻨﺎﺳﺪ.

* دو ﻧﻔﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﺎدل ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﺠﺘﻬﺪ و اﻋﻠﻢ را ﺗﺸﺨﯿﺺ دﻫﻨﺪ، ﻣﺠﺘﻬﺪ ﺑﻮدن ﯾﺎ اﻋﻠﻢ ﺑﻮدن ﮐﺴﯽ را ﺗﺼﺪﯾﻖ ﮐﻨﻨﺪ.

* ﻋـﺪهاي از اﻫﻞ ﻋﻠﻢ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﻣﺠﺘﻬﺪ و اﻋﻠﻢ را ﺗﺸـﺨﯿﺺ دﻫﻨﺪ و از ﮔﻔﺘﻪ آﻧﺎن اﻃﻤﯿﻨﺎن ﭘﯿﺪا ﻣﯽﺷﻮد، ﻣﺠﺘﻬﺪ ﺑﻮدن ﯾﺎ اﻋﻠﻢ ﺑﻮدن ﮐﺴﯽ را ﺗﺼﺪﯾﻖ ﮐﻨﻨﺪ.

-۵ راهﻫﺎي دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﻓﺘﺎواي ﻣﺮﺟﻊ ﺗﻘﻠﯿﺪ

* ﺷﻨﯿﺪن از ﺧﻮد ﻣﺠﺘﻬﺪ. * ﺷﻨﯿﺪن از دو ﻧﻔﺮ ﯾﺎ ﯾﮏ ﻧﻔﺮ ﻋﺎدل.

* ﺷﻨﯿﺪن از ﯾﮏ ﻧﻔﺮ ﻣﻮرد اﻃﻤﯿﻨﺎن و راﺳﺘﮕﻮ.

* دﯾﺪن در رﺳﺎﻟﻪ ﻣﺠﺘﻬﺪ.

-۱ اﮔﺮ ﻣﺠﺘﻬـﺪ اﻋﻠﻢ در ﻣﺴـﺄﻟﻪاي ﻓﺘﻮا ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ، ﻣﻘﻠﱢﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧـﺪ ﺑﻪ ﻣﺠﺘﻬـﺪ دﯾﮕﺮي ﮐﻪ در آن ﻣﺴـﺄﻟﻪ ﻓﺘﻮا دارد رﺟﻮع ﮐﻨـﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮ اﺣﺘﯿﺎط واﺟﺐ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺠﺘﻬﺪي ﮐﻪ ﺑﻪ ﻓﺘﻮاﯾﺶ رﺟﻮع ﻣﯽﺷﻮد از دﯾﮕﺮان اﻋﻠﻢ ﺑﺎﺷﺪ.

-۲ اﮔﺮ ﻓﺘﻮاي ﻣﺠﺘﻬﺪ در ﻣﺴﺄﻟﻪاي ﻋﻮض ﺷﻮد، ﻣﻘﻠّﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻓﺘﻮاي ﺟﺪﯾﺪ ﻋﻤﻞ ﮐﻨﺪ و ﻋﻤﻞ ﮐﺮدن ﺑﻪ ﻓﺘﻮاي ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ.

-۶ ﺑﻘﺎء ﺑﺮ ﺗﻘﻠﯿﺪ

-۱ ﺑﻘﺎي ﺑﺮ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﯿﺖ اﺷـﮑﺎل ﻧﺪارد، ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ در زﻣﺎن ﺣﯿﺎت ﻣﺠﺘﻬﺪي ﺑﻪ ﻓﺘﺎواﯾﺶ ﯾﺎ ﺑﻌﻀﯽ از آﻧﻬﺎ ﻋﻤﻞ ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮ ﺗﻘﻠﯿﺪ او ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﺪ، ﺣﺘﯽ در ﻣﺴﺎﺋﻠﯽ ﮐﻪ در زﻣﺎن ﺣﯿﺎت آن ﻣﺠﺘﻬﺪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻋﻤﻞ ﻧﮑﺮده ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ از وي ﺗﻘﻠﯿﺪ ﮐﻨﺪ؛ ﻣﺜ ًﻠﺎ در زﻣﺎن ﺣﯿﺎت او ﺑﻪ ﺣﺞ ﻧﺮﻓﺘﻪ و اﮐﻨﻮن ﭘﺲ از ﻣﺮگ او ﺑﻪ ﺣﺞ ﻣﯽرود، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺎﺳﮏﺣﺞ را ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻓﺘﻮاي او ﻋﻤﻞ ﮐﻨﺪ.

-۲ ﺑﻘﺎي ﺑﺮ ﺗﻘﻠﯿـﺪ ﻣﯿﺖ ﺑﺎﯾـﺪ ﺑﺎ اﺟﺎزه ﻣﺠﺘﻬـﺪ زﻧـﺪه ﺑﺎﺷـﺪ؛ ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﻪ ﻓﺘﻮاي ﻣﺠﺘﻬـﺪ زﻧﺪه ﺑﻘﺎي ﺑﺮ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﯿﺖ ﺟﺎﯾﺰ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻫﻤﭽﻨﺎن از او ﺗﻘﻠﯿﺪ ﮐﻨﺪ.

-۳ ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺗﻘﻠﯿـﺪ ﻣﯿﺖ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧـﺪه اﺳﺖ، در ﻣﺴﺎﺋﻠﯽ ﮐﻪ ﻣﯿﺖ ﻓﺘﻮا ﻧـﺪاده و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺟﺪﯾـﺪ ﺑﺎﯾـﺪ از ﻣﺠﺘﻬـﺪ زﻧﺪه ﺗﻘﻠﯿﺪ ﮐﻨﺪ.

-۷ ﻋﺪول از ﻣﺠﺘﻬﺪي ﺑﻪ ﻣﺠﺘﻬﺪ دﯾﮕﺮ

* ﻋﺪول از ﻏﯿﺮ اﻋﻠﻢ ﺑﻪ اﻋﻠﻢ ﺑﻨﺎﺑﺮ اﺣﺘﯿﺎط، واﺟﺐ اﺳﺖ. * ﻋﺪول از ﻣﺴﺎوي ﺑﻪ ﻣﺴﺎوي ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ، در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻓﺘﻮاي آن ﻣﺠﺘﻬﺪ ﻋﻤﻞ ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ. * ﻋﺪول از اﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﻏﯿﺮ اﻋﻠﻢ، ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ.

* ﻋﺪول از ﻣﺠﺘﻬﺪي ﮐﻪ ﻣﺪﺗﯽ از او ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﯽﮐﺮده و اﮐﻨﻮن ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ اﻫﻠﯿﺖ ﻓﺘﻮا ﻧﺪاﺷﺘﻪ، واﺟﺐ اﺳﺖ. * ﻋـﺪول از ﻣﺠﺘﻬـﺪي ﮐـﻪ ﯾﮑﯽ از ﺷــﺮاﯾﻂ ﻣﺮﺟﻌﯿـﺖ را از دﺳـﺖ داده، ﻣﺜ ًﻠـﺎ دﯾـﻮاﻧﻪ ﺷـﺪه ﯾـﺎ ﻓﺮاﻣﻮﺷــﯽ ﺑـﻪ او دﺳـﺖ داده، ﺑـﻪ ﻣﺠﺘﻬﺪ ﺟﺎﻣﻊاﻟﺸﺮاﯾﻂ، واﺟﺐ اﺳﺖ.

* ﻋﺪول از ﻣﺠﺘﻬﺪي ﮐﻪ ﺗﺎﮐﻨﻮن از او ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﯽﮐﺮده و اﮐﻨﻮن از دﻧﯿﺎ رﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺠﺘﻬﺪ زﻧﺪه ﺟﺎﯾﺰ ﺑﻠﮑﻪ اﺣﺘﯿﺎط ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ.

* ﻋﺪول از ﻣﺠﺘﻬﺪ زﻧﺪه ﺑﻪ ﻣﺠﺘﻬﺪ ﻣﺮده ﺑﻨﺎﺑﺮ اﺣﺘﯿﺎط واﺟﺐ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ. ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻗﺒ ًﻠﺎ از او ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﯽﮐﺮده و ﭘﺲ از ﻣﺮگوي ﺑﻪ ﻣﺠﺘﻬﺪ زﻧﺪه رﺟﻮع ﮐﺮده اﺳﺖ.

-۱ . ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﺮاﺟﻊ ﺗﻘﻠﯿﺪ، ﻋﺪول از ﻣﺠﺘﻬﺪ زﻧﺪه ﺑﻪ ﻣﺠﺘﻬﺪ زﻧﺪه ﻣﺴﺎوي را ﺟﺎﯾﺰﻣﯽداﻧﻨﺪ.

خرید و فروش فیش حج